W dniach 14 – 15 marca 2024 r. w Hotelu Łeba odbyła się konferencja zamykająca projekt LIFE13 NAT/PL/000018, o akronimie LIFENaturaSlowinskaPL. W konferencji uczestniczyło 65 osób reprezentujących szereg instytucji publicznych, w tym, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Parki Narodowe i Krajobrazowe, Uczelnie Wyższe, samorządy, organizacje pozarządowe, a także firmy prywatne zajmujące się tematyką Projektu. Konferencję podzielono na dwa etapy: część referatową oraz terenową. Pierwszy dzień w całości poświęcono sesji referatowej.

Spotkanie otworzył dyrektor Słowińskiego Parku Narodowego Andrzej Demczak, który powitał wszystkich gości, podsumował projekt oraz podziękował za udział osobom zaangażowanym we wdrażanie projektu na przestrzeni lat.

Następnie głos zabrał Wojciech Żydyk, przedstawiając w swojej prezentacji proces realizacji działań zaplanowanych w projekcie. Omówione zostały wszystkie działania, proces ich realizacji oraz koszt wraz z ramami czasowymi. Omówiono dokładnie zadania inwestycyjne, w kontekście wykorzystanych rozwiązań oraz efektów jakie do tej pory możemy zaobserwować dzięki realizacji działań w projekcie. Następnie głos zabrała Paulina Sopek, koordynator projektu w latach 2015-2020. Pani Paulina w swojej prezentacji przestawiła proces tworzenia sieci pomiędzy osobami realizującymi podobne projekty, przedstawiła proces nawiązywania kontaktów ze społecznością w celu uzyskania sprawniejszego procesu realizacji projektu i jednoczesnej wymiany niezbędnych doświadczeń i informacji.

Następnie przyszedł czas na I sesję referatową, w której osoby zaangażowane w realizację projektu przedstawiły wyniki monitoringu przyrodniczego, realizowanego w czasie wykonywania działań projektowych. Pierwsza prezentacja została omówiona przez Pana Grzegorza Kupczaka – głównego specjalisty ds. ochrony przyrody w SPN, oraz specjalisty ds. botaniki w projekcie. Pan Grzegorz w swojej prezentacji omówił realizacje monitoringu poprzez wykonanie stanu „0”, który stanowi wyznacznik pod obserwację zmian w wyniku realizacji projektu. Zaprezentowana została potrzeba wykosów przeprowadzanych na Polderach, w celu odtworzenia odpowiedniej mozaiki roślinnej na terenach obejmujących realizację projektu. Kolejną prezentację przedstawił Pan Grzegorz Jędro – specjalista ds. monitoringu ornitologicznego w projekcie. Grzegorz Jędro przedstawił wyniki corocznie przeprowadzanych obserwacji ptaków na terenie realizacji projektu. Przedstawione zostały dane zgromadzone na przestrzeni wszystkich lat realizacji projektu. Założeniem projektu była poprawa atrakcyjności i powiększenie siedlisk oraz zwiększenie liczebności lęgowych i przelotowych gatunków ptaków wodno-błotnych. Pomimo spadków populacji ptaków wodno-błotnych w skali Europy, monitoring ornitologiczny wykazał że populacje ptaków na terenach objętych projektem są stabilne. Jest to mierzalny i wartościowy efekt projektu

Po przedstawieniu prezentacji, nastąpił czas na przerwę kawową w trakcie której uczestnicy mogli na bieżąco wymienić się spostrzeżeniami. Następnie przyszedł czas na II sesję referatową, która rozpoczął Pan Leszek Schiefelbein - specjalista ds. ochrony wód i ichtiologii w projekcie. Pan Leszek rozpoczął od omówienia wyników monitoringu przyrodniczego pod kątem badań poziomu wód. Omówiony został system melioracji zmodernizowany na obszarze polderów Gardna IX i X.. Pan Leszek na podstawie wyników otrzymanych z barodiverów wykazał, że modernizacja systemu melioracji umożliwiła zarządzanie wody zgodnie z potrzebami ochrony przyrody . Dzięki realizacji działań na polderach skrócony został okres sztucznego obniżania poziomu wody poprzez pompowanie, co znacząco polepszyło warunki dla bytowania potoków wodno-błotnych. Następnie swoja prezentację przestawił Pan Roman Cieśliński, w której omówił model obiegu wody na torfowisku wysokim typu bałtyckiego. Pan Profesor na podstawie omawianego przykładu wykazał, jak istotne jest przeprowadzenie modelowania, które pozwala zdiagnozować w jaki sposób i ile wody „ucieka” z cennych przyrodniczo siedlisk. Takie rozwiązania pozwalają na dopasowanie odpowiednich metod w celu zwiększenia retencji na cennych przyrodniczo obszarach. Następną, trzecią prezentacją w II sesji była prezentacja przedstawiona przez Panią Natalie Kuczyńską-Kippen, w której omówiła prezentację zatytułowaną „Starorzecza Łupawy siedliskiem różnorodnej fauny zooplanktonu”. Pani profesor w czasie realizacji projektu przeprowadzała badania wody na obszarze starorzeczy rzeki Łupawy, jednocześnie zaprezentowała dlaczego zooplankton jest świetnym wyznacznikiem jakości wód w danych zbiornikach. Omówione zostały przykłady poszczególnych starorzeczy, gdzie te w najlepszym stanie posiadały największą różnorodność gatunków zooplanktonu. Dzięki dalszym badaniom będziemy mogli stwierdzić, czy działania renaturyzacyjne na rzece Łupawie przyniosły porządny skutek w postaci poprawy stanu tych siedlisk, co powinno bezpośrednio przełożyć się na ilość występowania gatunków zooplanktonu.

Ostatnią sesję referatową otworzył Pan Leszek Schiefelbein, ty razem omawiając wyniki monitoringu przyrodniczego w kontekście ichtiologii. Pan Leszek wskazał, że obecnie nie można dok ładnie stwierdzić dokładnego wpływu realizowanych działań na ichtiofaunę obszaru, z uwagi na to, ze znaczące zmiany wymagają dłuższego czasu. Natomiast znaczącym mierzalnym efektem jest umożliwienie migracji ryb do miejsc naturalnego tarła w górę rzeki dzięki budowie przepławki . Obserwowane migracje ryb wskazują, że najprawdopodobniej z każdym kolejnym rokiem będziemy widzieli wzrost liczby przepływających ryb oraz zwiększenie ilości gatunków przepływających przez przepławkę. Kolejną prezentacje zaprezentował Pan Tomasz Heese. Pan profesor omówił tematykę związaną z zespołami ichtiofauny w jeziorach Słowińskiego Parku Narodowego. Na przykładzie omawianych jezior przedstawione zostały sposoby biomanipulacji poprzez prowadzenie odłowów. Przedstawiony został również proces prowadzenia badań oraz wykonywania działań biomanipulacji na jeziorze Gardno i Łebsko. Kolejna prezentację przedstawił Pan Marcin Miller. Prezentacja dotyczyła przykładu renaturyzacji korytowej ujściowego odcinka rzeki Kwaczy. Pan Marcin omówił realizację działania renaturyzacji, przedstawiając poszczególne etapy wykonywanych działań, zaprezentował również różne możliwości przywracania naturalnego stanu zmienionych rzek prze człowieka. Ostatnia prezentacje zaprezentował Pan Marek Sobocki – dyrektor RZGW w Gdańsku. Pan marek omówił realizację działań inwestycyjnych prowadzonych przez państwowe Gospodarstwo Wodne oraz omówił strategię działań w przyszłości w celu zwiększenia retencji w Kraju oraz zapobiegania skutkom suszy.

Na sam koniec Pan Wojciech Żydyk podziękował prelegentom za przedstawione prezentacje, następnie nastał czas na otwartą dyskusję, w której uczestnicy wymieniali się spostrzeżeniami i uwagami odnoście przedstawionej tematyki. Dzień pierwszy konferencji został zakończony uroczysta kolacją podczas której uczestnicy kontynuowali dyskusję w ramach omówionych prezentacji.

Drugi dzień konferencji obejmował wyjazd terenowy mający na celu prezentacje wybranych obiektów zrealizowanych w ramach projektu. Jako pierwsza zostały zaprezentowana wieża widokowa na polderze Gardna IX, zrealizowana w celu zmniejszenia antropopresji na obszarze Polderów Gardna IX i X. Uczestnicy mogli podziwiać wysoki stan wód na polderze Gardna IX oraz występujące na tym obszarze ptaki wodno-błotne.

Kolejnym miejscem na trasie wizji terenowej była przepławka przy Elektrowni Wodnej Smołdzino, gdzie uczestnicy konferencji zostali przywitani przez przedstawicieli właściciela Elektrowni – Energa OZE. W ramach krótkiego wstępu, przedstawiciele Zespołu LIFENaturaSlowinskaPL podkreślili znaczenie i konieczność współpracy podmiotów, w realizacji zadań dot. udrożnień obiektów hydrotechnicznych w związku nowymi z obowiązkami nakładanymi na Elektrownie Wodne, wynikającymi z nowego Prawa wodnego. Podczas wizyty na obiekcie EW Smołdzino na rzece Łupawie, uczestnicy konferencji mogli się zapoznać z szeregiem ciekawych rozwiązań technologicznych zaimplementowanym w ramach projektu LIFENaturaSlowinskaPL, w tym m.in. z tzw. barierą elektryczną dla ryb oraz biometrycznym monitoringiem ryb.

Ostatnim przystankiem podczas dnia terenowego był fragment nowego wału przeciwpowodziowego, wykonanego w ramach zadania renaturyzacji dna doliny Łupawy . Wycieczka doszła do miejsca rozbiórki starego wału, czyli przelewu który umożliwia zasilanie naturalnymi falami powodziowymi łęg olszowo-jesionowy. Na wale omówiony został zakres przedstawionych działań oraz dotychczasowy efekt.

Po Obejrzeniu wszystkich zaplanowanych punktów wycieczki, uczestnicy wrócili do hotelu Łeba na pożegnalny obiad. Pod koniec przedstawiciele SPN podziękowali uczestnikom za wzięcie udziału w konferencji.

Konferencja była niepowtarzalną okazją do kompleksowego przedstawienia zadań wykonanych w ramach projektu oraz do zaprezentowania dotychczasowych efektów tych zadań. Będziemy na bieżąco wykonywać monitoring efektów ekologicznych wykonanych działań, w celu dokumentacji danych oraz przedstawienia ich dla szerszej publiki.

Wszystkim serdecznie dziękujemy za zainteresowanie wynikami projektu LIFENaturaSlowinskaPL oraz za udział w konferencji. Mamy nadzieję, że zadania wykonane w ramach projektu będą podstawą pod dalsze ciekawe i ambitne działania na rzecz ochrony przyrody.